Trang chủ / Tin tức / “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương”

“Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương”

Sau 3 năm “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại

PhuthoPortal – Ngày 6/12/2012, UNESCO đã chính thức công nhận “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. 3 năm qua, Phú Thọ đã và đang triển khai nhiều hoạt động để bảo tồn và phát huy di sản văn hóa nhân loại này. Nhìn lại các công việc đã làm để thực hiện những điều cam kết với tổ chức UNESCO về bảo vệ và phát huy giá trị của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương thấy được vị thế quan trọng, sức lan tỏa và sức sống trường tồn của một di sản tín ngưỡng thiêng liêng trong cộng đồng dân tộc Việt Nam đã từ lâu ăn sâu vào trong máu thịt của từng người con mang trong mình dòng máu Lạc Hồng.

Hằng năm, giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng được tổ chức thành kính, trang nghiêm theo nghi lễ truyền thốngTheo thống kê, cả nước hiện có 1.417 địa điểm có di tích thờ cúng các Vua Hùng và nhân vật liên quan đến thời đại Hùng Vương. Riêng Phú Thọ có 326 di tích liên quan đến thời Hùng Vương, trong đó có 109 di tích thờ Vua Hùng. Đền Hùng là trung tâm thực hành Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương lớn nhất và lâu đời nhất trong tiến trình phát triển lịch sử của dân tộc Việt Nam. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương có một vị trí rất quan trọng trong đời sống tâm linh và tình cảm của các thế hệ người dân Việt Nam, vừa thiêng liêng, vừa cụ thể, vừa là điểm tựa tinh thần, tạo nên sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc cùng nhau dựng nước và giữ nước.

Trong 3 năm qua, Phú Thọ đã đẩy mạnh việc thực hiện Chương trình hành động quốc gia về “Bảo vệ và phát huy giá trị của di sản văn hóa phi vật thể Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” với ý thức trách nhiệm và quyết tâm cao đối với nhiệm vụ bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Hàng năm, giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng được tổ chức thành kính, trang nghiêm theo nghi lễ truyền thống. Có lẽ chưa bao giờ trong lịch sử của dân tộc, giỗ Tổ Hùng Vương có ý nghĩa sâu sắc trong đời sống văn hóa tâm linh của cộng đồng như hiện nay. Sự thành công lớn nhất trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản chính là ý thức nguồn cội của hàng triệu triệu người dân Đất Việt. Hằng năm, cùng thời điểm với lễ dâng hương tại Đền Thượng trong Khu Di tích Lịch sử Đền Hùng thì tại các di tích thờ Hùng Vương, danh tướng Hùng Vương trong tỉnh và các di tích thờ Hùng Vương trong nước đã đều đồng loạt tổ chức giỗ Tổ Hùng Vương vào ngày 10 tháng 3 âm lịch. Đây là minh chứng cho sức sống và sự lan tỏa mạnh mẽ của tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.

Để bảo tồn di sản văn hóa Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, những năm qua, Phú Thọ đã tăng cường đầu tư bảo tồn, tu bổ nhiều di tích tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trên địa bàn tỉnh. Các công trình đền, đài, lăng tẩm được tu bổ khang trang, trên cơ sở giữ nguyên các giá trị của di tích gốc nhằm bảo tồn, giữ gìn “không gian thiêng”. Các thiết chế văn hóa mới được xây dựng như: Trung tâm lễ hội giai đoạn 2; nhà đón tiếp khách; công trình Cổng vào Trung tâm lễ hội; các công trình hồ Mẫu, cảnh quan xung quanh đền Quốc Tổ Lạc Long Quân… được cải tạo cảnh quan thiên nhiên, môi trường; giao thông được mở mang tạo nên không gian rộng rãi, thoáng mát, trang nghiêm của thế giới tâm linh phục vụ cộng đồng hành hương về lễ Tổ. Trên cơ sở khảo sát đánh giá hiện trạng các di tích tín ngưỡng thờ cúng ở các làng xã vùng ven Khu Di tích lịch sử Đền Hùng, với sự hỗ trợ kinh phí của Nhà nước và xã hội hóa trong việc khôi phục xây dựng, tu bổ các di tích thờ Hùng Vương trên địa bàn tỉnh như: Đình Cả, Đình Đông (thị trấn Hùng Sơn, huyện Lâm Thao); Đình Cả (xã Tiên Kiên, huyện Lâm Thao); đình Hữu Bổ Thượng (xã Kinh Kệ, huyện Lâm Thao) thờ các Vua Hùng… và tu bổ 15 di tích liên quan đến không gian Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trên địa bàn tỉnh.

Lễ rước kiệu về Đền Hùng đã trở thành một hình thức sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng dân gian cổ truyền, tạo sự giao lưu văn hóa của các xã, phường, thị trấn ven Đền Hùng và thu hút được sự quan tâm của du khách về hành hương

Bên cạnh đó, tỉnh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho người dân được tham gia vào các hoạt động sáng tạo văn hóa, bảo tồn các tập quán tín ngưỡng, nhất là trong các dịp giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng hằng năm. Người dân ở địa phương có đền thờ Hùng Vương tự nguyện tổ chức hoạt động tế lễ, rước kiệu về Đền Hùng, chuẩn bị các lễ vật từ đặc sản của địa phương để dâng cúng Vua Hùng, tham gia các hoạt động văn hóa dân gian như: Đánh trống đồng, đâm đuống, thi chọi gà, thi nấu cơm, đấu vật, đu quay, bơi chải, bắn nỏ… Như vậy, có thể thấy rằng, nhân dân có vai trò quan trọng trong việc làm nên thành công của lễ hội và khẳng định vai trò của người dân trong vấn đề bảo tồn và gìn giữ Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.

Xác định việc thực hành tín ngưỡng truyền thống và trao truyền cho các thế hệ mai sau để di sản mãi trường tồn cùng dân tộc là một trong những nhiệm vụ quan trọng, tỉnh đã chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Khu Di tích lịch sử Đền Hùng phối hợp đưa giáo dục di sản vào chương trình trong các trường học, đặc biệt đổi mới và nâng cao nội dung chương trình học lịch sử, ngữ văn cho học sinh, chú trọng giáo dục phổ biến cho các em nhằm nâng cao nhận thức về giá trị và sự cần thiết bảo vệ di sản, về các truyền thuyết lịch sử và Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Trong năm 2013 – 2014, đã có 186 đoàn học sinh với gần 10 vạn em đã đến dâng hương, tham quan và trải nghiệm các hoạt động thực tiễn tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng. Khu Di tích lịch sử Đền Hùng phối hợp với chính quyền địa phương các các xã vùng ven di tích tổ chức lớp tập huấn, hướng dẫn nghi thức hành lễ cho các cụ trong hội người cao tuổi để làm ông Từ tại các đền trong Khu Di tích lịch sử Đền Hùng và ở các đền thờ Hùng Vương tại địa phương; tạo điều kiện cho người dân tự nguyện tham gia thực hành nghi lễ tín ngưỡng theo đúng quy định của Công ước quốc tế về bảo tồn di sản văn hóa. Đồng thời củng cố và thành lập các Ban quản lý di tích tại các địa phương có di tích thờ Hùng Vương và vợ, con, tướng lĩnh. Những người tham gia trong Ban quản lý này là các cụ cao tuổi, có uy tín ở địa phương. Họ là những người đóng vai trò chính trong việc hướng dẫn cộng đồng thực hành tín ngưỡng và trao truyền các tập tục tín ngưỡng cho các thế hệ tiếp nối. Bên cạnh đó, Khu Di tích đã tổ chức tập huấn nghiệp vụ về Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương và quản lý di sản cho đội ngũ cán bộ quản lý, nghiệp vụ. Xây dựng ngân hàng dữ liệu về Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương phục vụ công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Trong những năm qua, tỉnh đã phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục nghiên cứu, kiểm kê khoa học các di tích thờ cúng Hùng Vương trên địa bàn tỉnh và cả nước. Thông qua kiểm kê để nắm được tổng thể và thực trạng không gian tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, từ đó có biện pháp bảo tồn, khôi phục và phát huy. Song song với đó, tổ chức sưu tầm, bổ sung các truyền thuyết, các nghi thức, trò diễn dân gian liên quan đến tín ngưỡng thờ Hùng Vương của người Việt ở các làng quê. Phối hợp với Viện nghiên cứu Hán nôm điều tra, nghiên cứu nguồn thư tịch Hán nôm như: Sắc phong, ngọc phả, thần tích, văn bia… tại các di tích thờ Hùng Vương, danh tướng thời Hùng Vương trên địa bàn 10 tỉnh, thành phía Bắc, gồm: Thành phố Hà Nội và các tỉnh: Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Nam Định, Thái Bình, Hải Dương, Hưng Yên, Bắc Ninh, Hà Nam, Ninh Bình. Đã nghiên cứu, sưu tầm lập thư mục thống kê và phiên âm, dịch nghĩa được 410 bản thần tích liên quan đến Hùng Vương và vợ, con, tướng lĩnh các vua Hùng hiện nay đang lưu giữ ở các Viện nghiên cứu và Trung tâm lưu trữ Quốc gia.

Bảo tồn và phát huy giá trị của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là một việc làm thiết thực, nhằm gìn giữ bản sắc văn hóa của dân tộc. Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương luôn là sợi dây bền chặt kết nối cộng đồng dân tộc. Chính sự kết nối đó đã hình thành nên sức mạnh vô địch đưa dân tộc ta vượt qua mọi gian nan, thách thức trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước. Trong bối cảnh cuộc sống đương đại và toàn cầu hóa hiện nay, bảo tồn và phát huy giá trị của di sản là nhiệm vụ cấp thiết nhằm thực hiện Chương trình hành động quốc gia mà Chính phủ Việt Nam đã cam kết với UNESCO đảm bảo di sản mãi trường tồn và luôn giữ được danh hiệu mà UNESCO đã vinh danh.

Hương Giang


Trang 1/Tổng số 11

Bài viết cùng chuyên mục :

Xem thêm

12 Lễ hội đầu năm ở Miền Bắc Việt Nam

“Tháng Giêng là thắng Ăn Chơi”, khoảng thời gian có nhiều lễ hội nhất trong …